Araştırmacı Yazar Halide Halid Köşe Yazısı: "İki Gülücük Arasında Kaybolan Sözler"

Birkaç gün önce telefonumda eski mesajlara göz gezdiriyordum. Yıllar önce yazılmış birkaç satır dikkatimi çekti. Uzun uzun anlatılmış özlemler, içten teşekkürler, kırgınlıklar, sevinçler... Her cümlede bir emek, her kelimede bir duygu vardı. Sonra bugünün mesajlarına baktım. Gülücükler, kalpler, başparmak işaretleri, alkışlar... Duygular hâlâ vardı ama onları taşıyan kelimeler sanki yavaş yavaş ortadan kayboluyordu.

Yanlış anlaşılmasın; emojilere karşı değilim. Bazen bir tebessümü, bazen bir teşekkürü, bazen de anlatamadığımız bir duyguyu birkaç saniyede ifade etmemizi sağlıyorlar. Ancak son zamanlarda dikkatimi çeken başka bir durum var: Emojiler artık sözlerin yanına eklenen küçük işaretler olmaktan çıktı, çoğu zaman sözlerin yerini almaya başladı.

Eskiden bir dostumuza bayram mesajı yazarken birkaç dakika düşünürdük. Hangi cümleyi kursak, hangi dileği eklesek diye uğraşırdık. Gönderdiğimiz tebriğe içten gelecek bir cevabı beklerdik. Şimdi ise onlarca kişiye aynı anda gönderilen hazır görseller ve birkaç emojiyle görev tamamlanmış sayılıyor. Bazen böyle cevaplar insanın kalbini kırıyor, incitiyor. Belki kimse kötü niyetli değil. Belki hayat gerçekten çok hızlı akıyor. Ama yine de insan, içtenlikle yazılmış birkaç cümlenin yerini hiçbir hazır mesajın dolduramayacağını düşünüyor.

Daha da ilginç olanı, artık bazı insanlar emoji kullanmadığınızda sizi kızgın ya da soğuk sanabiliyor. Normal bir cümle yazıyorsunuz, sonuna gülücük eklemediğiniz için yanlış anlaşılıyorsunuz. Sanki duygularımızı anlatmaya kelimeler yetmiyormuş gibi, onları sürekli işaretlerle desteklemek zorunda kalıyoruz.

Oysa kelimelerin ayrı bir gücü vardır. Bir insanın karakterini, düşünce dünyasını ve duygularını en iyi ortaya koyan şey kullandığı kelimelerdir. Bir gülücük mutlu olduğunuzu gösterebilir ama neden mutlu olduğunuzu anlatamaz. Bir kalp sevgiyi işaret edebilir ama sevginin derinliğini açıklayamaz. Çünkü insan ruhu birkaç simgenin içine sığmayacak kadar geniştir.

Asıl mesele burada başlıyor. Fark etmeden düşüncelerimizi kısaltıyor, duygularımızı sadeleştiriyoruz. Anlatmak yerine göstermeyi tercih ediyoruz. Zamanla daha az yazıyor, daha az anlatıyor ve daha az dinliyoruz. Sonunda da iletişim kurduğumuzu sanırken birbirimize yalnızca işaretler gönderiyoruz.

Dilin zenginliği yalnızca edebiyatçılar için önemli değildir. Bir toplumun düşünce dünyası da kullandığı kelimeler kadar geniştir. Kelime hazinesi daraldıkça düşünce alanı da daralır. İnsan anlatamadığı duyguyu tam olarak yaşayamaz, ifade edemediği fikri geliştiremez.

Bugün birçok insan kendini anlatamadığından şikâyet ediyor. Birbirimizi anlamakta da giderek daha çok zorlanıyoruz. Çünkü anlamak da anlatmak da sabır ister. Oysa biz hız çağının insanları olarak her şeyi birkaç saniyeye sığdırmaya çalışıyoruz.

Emojiler hayatımızda kalacaktır. Buna kimsenin itirazı yok. Ancak keşke onları kelimelerin yerine değil, kelimelerin yanına koyabilsek. Çünkü bir gülücük güzel bir şeydir, ama içtenlikle kurulmuş bir cümlenin yerini tutamaz.

Bazen düşünüyorum...

Acaba iki gülücüğün arasında kaybolan sadece sözler mi?